Foodlingo: Birillo

Een mens kan nooit genoeg naar Italië gaan. Om telkens weer nieuwe gerechten, bereidingswijzen, ingrediënten te ontdekken. En koffievarianten, natuurlijk. In het Lombardijse Varese spotte ik een koffiekaart vol variaties op enkel espresso-met-cacao! Van birillo tot morettino. En dan urenlang discussiëren over de juiste zetwijze. En of het theelepeltje cacao er nu wel of niet op hoort. Dat is Italië. Heerlijk lingoland.

Birillo in de maak; onderin het laagje warme chocola (géén melk!); © Marjan Ippel

Birillo in de maak; onderin het laagje warme chocola (géén melk!); © Marjan Ippel

Caffè corretto (espresso ‘gecorrigeerd’ met een scheut alcohol), caffè shakerato (met ijsblokjes koud geshakete hete espresso), affogato (bolletje ijs overgoten met hete espresso), breve, doppio, ristretto… Op een gegeven moment denk je alle Italiaanse koffievarianten wel te kennen.
Tot je op een bloedhete zomerdag in een onooglijk, maar extreem druk en efficiënt gerund, koffietentje in de Lombardijse stad Varese een koffiekaart spot waarop de meeste varianten je niets zeggen. En dan blijken ze stuk voor stuk ook nog variaties op één en hetzelfde ingrediënt: cacao.
Zo is daar birillo: espresso met warme chocola. In het kopje wordt eerst een flinke scheut warme chocola (géén chocolademelk!) geschonken, om er vervolgens een hete espresso op te laten lopen uit de machine.
Dan is er cafferino: espresso, cacao, room, warme chocola, en tenslotte óók nog een theelepeltje cacao eroverheen. (Vraag me niet naar de functie van die ‘tussencacao’…)
Volgt morettino: een cafferino zonder dat laatste theelepeltje cacao.
Nocciolino is espresso, cacao, room en hazelnootpasta.
Cannellino is espresso met cacao, room, warme chocola en kaneel.
Er is ook cappuccino al cioccolato: met warme chocola.
En vooruit, deze heeft geen chocola, maar is wel heel subtiel: spumino, een espresso met koud in plaats van warm melkschuim. En nee, da’s géén cappuccino. Want dan heet het cappuccino spumino (waarbij het koude melkschuim dus nog bovenop de cappuccino gaat, die zelf al bestaat uit deels warm melkschuim en deels warme melk).
Maar misschien wel het allermooiste: wanneer je een paar dorpen verderop trots één van deze nieuw aangeleerde koffielingi inzet bij je bestelling, kijkt de hele zaak je glazig aan. Maar dan ook de héle zaak, gasten incluis. Tot, na verhitte inspanningen jouwerzijds om in het Italiaans duidelijk te maken welke koffievariant je bedoelt, hun gezicht uiteindelijk opklaart: ‘Ah, ze bedoelt XXX!!’ Waarbij XXX een compleet andere benaming voor het bewuste koffietype is.
Dat je een nocciolino bestelt. En dat men dan reageert: ‘Ah, ze bedoelt een caffè Napoletano!! Tsk, zeg dat dan meteen.’
Italia per sempre!

© Marjan Ippel, Talkin’ Food® 2015

Meer foodlingo hier